HAKK’A YÖNELEMEYEŞİMİZ-6 (İSRAF)

HAKK’A YÖNELEMEYEŞİMİZ-6 (İSRAF)

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Beş eksikliğini gidermeye çalışan Abdullah, gönlünden sonra bir de yaşantısını gözetleyince sebeplerin yalnızca iç dünyasında değil ,dış dünyamızda da sıkıntıların olduğunu fark etti.Saçıp savurmak,dilediği gibi yaşamaya çalışmak Abdullah olmaya engeldir.Mü’min’in yaşantısı,giyimi,kuşamı inandıklarını yalanlamamalı.Samimiyetten bahseden ilk önce kendi yaşamıyla samimiyeti göstermeli.Allah’ın kuluyum demek;teslimiyetgerektirir.

İsraf; arap dilinde “haddi aşma,hata,cehalet,gaflet,tiryakilik manalarına gelen ”seref ”kökünden türemiştir.Kur’an-ı Kerim’de ise farklı manalarla geniş bir siyakta kullanıldığı görülür.Yerine göre insan yaratılışına aykırı davranma,kullukta dengeyi kaybetme,hissi davranışlarda bulunarak tutarlı olmama gibi manaları ifade eder.İsrafla ilgili altı ayete bir bakış atıp öyle izaha başlayalım.

“Ey Ademoğulları! Her mescitte zinetinizi takının.(güzel ve temiz giyinin)Yiyin, için fakat israf etmeyin.Çünkü O,İSRAF EDENLERİ SEVMEZ.”(Araf-31) 

“O,çardaklı-çardaksız olarak bahçeleri, ürünleri ,çeşit çeşit hurmalıkları ve ekinleri,zeytini ve narı(her biri)birbirine benzer ve birbirinden farklı biçimde yaratandır.Bunlar meyve verince meyvelerinden yiyin.Hasat günüde hakkını (öşürünü) verin,fakat israf etmeyin.Çünkü O israf edenleri sevmez.”        (En’am-141)“Akrabaya, yoksula ve yolda kalmış yolcuya haklarını ver , fakat saçıp savurma.Çünkü saçıp savuranlar ŞEYTANLARIN KARDEŞLERİDİR.Şeytan ise Rabbine karşı çok nankörlük etmiştir.”(isra-26-27)

“Onlar, harcadıklarında ne israf ne de cimrilik edenlerdir.Onların harcamaları ,bu ikisi arası dengeli bir harcamadır.”(Furkan-67)

“Yetimleri deneyin .Evlenme çağına(buluğa) erdiklerinde,eğer reşid olduklarını görürseniz,mallarını kendilerine veriniz.Büyüyecekler (ve mallarını geri alacaklar)diye israf ederek ve aceleye getirerek mallarını yemeyin.(Velilerden)kim  zengin ise(yetim malı yemeğe) tenezzül etmesin.Kim de fakir ise,aklın ve dinin gereklerine uygun bir biçimde (hizmetin karşılığı kadar)yesin.Mallarını kendilerine geri verdiğiz zaman da yanlarında şahit bulundurun.Hesap görücü olarak Allah yeter.”(Nisa-6) 

Hadislerin mana dünyasında ise israf,nimet olarak görünen her türlü sarf edildiği çok geniş bir alana hasredilmiştir.Cenab-ı Hakk’ın insana bahşettiği her türlü nimetin hesabı sorulacağı ifade edilmiştir.Rasulullah(S.A.V.)malın az yada çok olmasına göre değil,yada yalnız fakir olanlar israfa dikkat etsin dememiştir elbet.Sa’d b.Ebi Vakkas’ı (r.a)nehirden abdest alırken görmüş ve suyu bol kullandığını görünce”(Ey Sad!) Nehir kenarında bile abdest alıyor olsan israf etme!”demiştir(İbn Mace)

“Her istediğini yemen israftır.”(ibn Mace)

“Kibirsiz ve israf etmeden yiyiniz, içiniz, giyininiz ve sadaka veriniz.”(Tirmizi) 

“Hiçbir kul kıyamet gününde ömrünü nerede tükettiğinden ,ilmiyle ne gibi işler yaptığından, malını nereden kazanıp nerede harcadığından,vücudunu nerede yıprattığından ve bildiklerini yaşayıp yaşamadığından sorguya çekilmedikçe,bulunduğu yerden kımıldayamaz.”(Tirmizi)bu hadisi şerif israfın çeşitlerini gösterir;                                                                                                                                             1-Ömür israfı(vakit öldürme):Kişi kul olması hasebiyle dilediği gibi vakit geçiremez.Yaptığı her şeyde yararlılık olmak zorunda.Mesela bir ev hanımı evinin düzenini sağlamak zorundadır.Ama bu değil ki oyalana oyalana yada işi hastalık derecesinde abartarak değil.Yada her gün farklı,en zor çeşitleri ve birkaç çeşit yapmak da hem vakit israfı hem de gıda israfına sebep olur.Kadını tamamen eve hapsetmek bunlara sebebiyet veriyor.Mutlaka ders halkası olmalı.Kitap takibi olmalı.Kadının uğraşı olmazsa bir zaman sonra boşuna yaşıyorum psikolojisine girip kendisini değersiz hisseder.Kadının eğitimini önemsemeyenler aslında evladının ve ülkesinin eğitimini önemsememiştir.Tasarrufu öğretecek  kişi başta annedir.Küçük  yaşta öğretilmesi gerekiyor.Çünkü alışkanlıklar,ilerde kütüphane devirmekten daha hayırlıdır.Öğrenmek kolay ama yaşamak zordur.Çünkü kötü alışkanlıkları terk etmek kolay değil.Bu sebepten dolayı Rasulullah(s.a.v)”Kadın dört  şey için nikahlanır.Malı,soyu,güzelliği ve dindarlığı için.Sen dindar olana bak(değilse)kaybedersin.”(Buhari)                                                                                                                        2-İlim israfı:Birincisi; faydasız şeyleri öğrenme peşine düşmek.Yada daha önemli mevzular varken onları ihmal edecek seviyede başka şeyler öğrenmeye çalışmak.Adamın biri beş metre uzaklıktan iğnenin ucundan ipi geçiriyormuş.Sunumunu Padişahın huzurunda da yapmış.Padişah önce altın keseyi verdirmiş, sonrada falakaya yatırtmış.”İyi de bunun sana ne faydası var?”demiş.Öncelikle iyi kul olabilmek için öğrenmemiz gerekenlerin peşine düşülmeli.Hele bir üniversiteyi kazanayım,görevimi alayımda deme sakın!Bu helelerin sonu gelmez ve elinde ömür senedi mi var ki ertelersin?İkinci olarak da öğrendiklerinle ne yaptın?Kimlere öğrettin?Okuyup,okuyup oturanlardan isen bu bencillik değil mi?Kardeşlerinin gafilliği içini kavurmalı.Önüne gelene,gelmeyene öğretmelisin.Yetmez bunu yazıp daha çok  insanlara ulaştırmalı ve öldükten sonrada insanlara faydalı olabilme fırsatına kavuşmalısın.                                                                                                                               3-Mal israfı:Yine annelerimize büyük bir görev düşüyor.Bir Müslüman zaten malı boş yere harcamaz.Bizim dikkat edeceğimiz bir mevzu da,çöpümüzün bile değerlendirilmesi için çabalamalıyız.Geri dönüşüm olabilecek şeyleri ayrı poşetlemeli ve onlara özel kutu yoksa çöpün kenarına koymalıyız.Çöpü karıştıran muhtaç kardeşlerimize burun kıvırıp geçmek yerine onların işini kolaylaştırmaya bak.Ve en büyük mal israfı yeni ev kuran kardeşlerimiz  milletin takıntılarını düşünüp kullanılmayacak bir çok eşya evlere dolduruluyor.Eşya:İnsana hizmet eden şeylere denir,insanın eşyaya hizmet etmesine de israf denir.(Vakit ve mal israfı)Hiç kullanmayacağın eşyaları almanın hesabı olduğunu unutma.Ve bir de ortalığı kırılacak eşyalarla yada zevkim diyerek bembeyaz döşeyip sonrada misafirden(çocuğun demiyorum çünkü çocuktan rahatsız olmak demek,huzurdan mahrum olmak demek.O anne- babanın parçasıdır.) rahatsız olunuyorsa o odaya misafir odası değil,SÜS ODASI(İsraf odası) denir.                                                                                                                                                       4-Vücut israfı:Kendini boş şeylerle yormak yahut sıhhatinin değerini bilmemek gibi.Azalarımızı yaradılış gereğince kullanmamak.Kulağımızı,gözümüzü boş şeylerle yıpratmak .Unutmayalım ki her bir aza ahrette dile gelip her şeyi anlatıp, kendilerini zayi edenlerden şikayetçi olacaklar.Hayır kardeşim !istediğini izleyemez,istediğini dinleyemezsin;eğer ki kul isen.        

KİŞİYİ İSRAFA İTEN SEBEBLER

1-Moda:Nefsimizde bulunan israf canavarını besleyip, büyütüp ve kışkırtan Batı Medeniyetidir.İlk etapta kişiyi karizmatik,farklı olma,çeşitlilik gibi duygular ekildi.Daha sonra iş bu yılın modası sonra mevsime indirgenmesi gibi mü’min’in kafası hem böyle şeylerle meşgul olup; fuzili şeyler yüzünden asıl yaşama gayemizin önüne geçildi.Gerek yerken ,gerek giyinirken vb.durumlarda sadece topluma ayak uydurma ve geri kalmamaya göre düşünülüp,yapıldı.Ölçümüzü koyan Allah’u Teala’ya ittibaya engel oldu.Bugün başkalarına ne diyeceğiz diye uğraşmak,yarın ahrette Rabbimiz’e vereceğimiz hesabın peşine düşmekten alıkoydu.Daha da acı olan utanılması gereken israfı,yapmadığımızda utanılmaya başlandı.Bana cimri derler peşine düştük.Kişinin cimri olması müsrif olmasından daha iyidir.Cimri malını paylaşmamakla mala zararı yada çevreye zararı dokunmuyor.Onun zulmü yalnız kendine.Çünkü dünyayı ahirete tercih ederek kendine zulmetmiştir.Ama müsrif başta kul hakkına giriyor.Ahmet  Ulukaya :”İsraf;başkasının hakkını kendi namına kullanmaktır.”Özellikle su israfında.Rasulullah’ın buyurduğu gibi””Bakınız!Su,içecek olarak dünyada ve ahirette en aziz nimettir.” Yapılan araştırmalar göre;bugün dünyanın toplam su rezervi 1,4 milyar m3’tür.Bu suyun sadece %0,3 kadar tatlı su kaynağı olarak nehirlerde ve göllerde bulunmaktadır.Ülkemiz,dünyanın en hızlı nehirlerinden bir kaçına sahip olsa da,su rezervleri bakımından alt sıralarda yer almaktadır.                                                                                                              Basit bir hesapla dakikada 10 damla su kaçıran bir musluk, ayda 170 tl. suyun israfına sebep olmaktadır.Bugün dünyamızda yaklaşıl 7 milyar insan yaşamaktadır.Her biri,el yıkarken,diş fırçalarken,abdest alırken veya banyo yaparken fazladan 1 litre su harcamış olsa,bu miktar günde 7 milyar litre veya 7 milyon ton su israfı demektir.BİR BENDEN BİRŞEY OLMAZ HASTALIĞINDAN kurtulmak lazım.Söyler misiniz okyanus bir su damlalarından oluşmuyor mu? Sel bir yağmur  damlalarından oluşmuyor mu? Ama nefsimiz için hiçte bir ben sahip olmasam denmeyip aksine İLK BEN diyen oluyoruz . O halde bu mevzuda da ilk ben diyenlerden olmalıyız  Aziz Kardeşlerim. Bir ev hanımı komşularıyla tasarruf çalışması yapıp; su kuyusu açtı.Yaptıkları boş yere bir saniyede olsa ışığı açık bırakmamak,kullanılmadığında teknolojik aletleri kapatmak,ekmeği yenileceği kadar almak,fazla kaldığında bir şekilde değerlendirerek bacılarımız iki güzel şey yapmış oldular.Hem israfa engel, hem de Afrika’daki kardeşlerimize hayat kaynağımız olan suya kavuşmasına sebep oldular.(Dil kuralına göre sağladılar yazmamız gerekirken yazmadık ,çünkü insan sağlayamaz,hayırlı bir işe ancak aracı olur.Rabbim zaten o kulunu rızıklandırmaya murad etmiş,buna da gönüllülerden aracıları sebep kılmış ve böylece bu kulları da dünyada ve ahirette nasiplendirmiştir.).Bir saat bile su kesilse suyun hayat olduğunu anlıyor ve canımız hiç bir şey yapmak istemiyor.Hele ki bayanlar.                                                    “De ki:söyleyin bakalım:Suyunuz çekiliverse,size kim temiz bir akarsu getirir?”(Mülk-30)  (Allah’u Rabbil Alemin) İmam-ı Azam:”İsrafta hayır yoktur,hayırda israf yoktur”                                                                                   Annemiz  Aişe(r.a):”Peygamber(s.a.v)bizim iki siyah denilen hurma ve sudan doyduğumuz zamanda vefat etti.”Her 5 saniyede bir çocuğun açlıktan öldüğünü biliyor musunuz? Hayatta bir lira kendisi için çok büyük miktar olan insanlar bulunduğu müddetçe ne kadar zengin olursan ol sen de o insan gibi onu çok görüp azımsamayacaksın. Kendi yaşamında şu bir lira daha ucuzmuş deyip ,nefsine hakim olup israfa kaçmayacak, sonrasında da gerekirse diğer bir kardeşinin ihtiyacı için sahabe gibi 3 katını 5 katını feda etmeliyiz.Bunu yaparken de yüreğini acıtmana gerek yok.Kur’an’dan öğrendiğimiz gibi; “Allah faiz malını mahveder,sadakaları ise artırır(bereketlendirir)”(Bakara-276)                                                                     2-Lüks israfın anasıdır.Daima kendi bolluğu ve refahı adına yoklukla,açlıkla,imkansızlıkla boğuşanları görmezden gelen zalim bir gafletin anasıdır.Bediüzzaman:”İsraf sefahetin,sefahet sefaletin kapısıdır.”(Sefahet kalp hastalıklarındandır.İmam-ı Birgivi:Sefahet aklın az ve hafif olmasındandır. İnsanı israfa alıştırır.”)                                                                                                                                                       3-Sorumsuzluk : Vurdum duymaz olmak,ertelemek,üşengeçlik de israfa iten sebeplerdendir.

NETİCE:Toplumun huzurunu kaçırmamak ve ahirette kendi huzurunu kaçırmak istemiyorsa  duyarlı olmalıdır.Bu hastalıktan kurtulmak için küçük parçaları büyük görüp önemsemeli.İsraf başta kişnin izzetini kırar.Dünyanın dengesini bozmaya da sebep olur.En kötü neticesi de ahrette kulun hesabı çetin olur.Büyük pişmanlık verecek israf mikrobundan bir an önce arınılmalı ve bir daha düşmemek için dikkatli bir yaşam sürmeliyiz.Selam ve dua ile...